Back

ⓘ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ




                                               

ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨ

ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਪਹਿਲੂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਭੌਤਿਕ ਸਬੂਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੁਆਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ...

                                               

ਮਿੱਟੀ ਵਿਗਿਆਨ

ਮਿੱਟੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਗਠਨ, ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਮੈਪਿੰਗ ਸਮੇਤ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਭੌਤਿਕ, ਰਸਾਇਣਕ, ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਸੰਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਡਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਐਡਾਪੋਲੋਜੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸਬੰਧਤ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਰਾਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਭੌਤਿਕ ਭੂਰ ...

                                               

ਜੈਵਿਕ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ

ਜੈਵਿਕ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ, ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗ਼ੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਉਪ-ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਜੀਵੰਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

                                               

ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਕਾਸ

ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵੱਲ ਤੁਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ - ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਨਸ ਹੋਮੋ ਦੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ - ਅਤੇ ਹੋਮੋ ਸੈਪੀਅਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਮੀਨਿਡ ਪਰਿਵਾਰ, ਮਾਨਵਹਾਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਡਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦੋਪਾਇਆਪਣ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਾਈਮੇਟੌਲੋਜੀ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੇਲਿਆਨਟੌਲੋਜੀ, ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਈਥੋਲੋਜੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਭਰੂਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ...

                                               

ਉਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ

ਉਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਨੀ "ਇਨਫੋਸਿਸ ਇਨਾਮ" ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

                                               

ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਵਿਗਿਆਨ/ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਗਿਆਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ। ਸਾਇੰਸ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਅਨੁਭਵੀ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਸੰਸਾਰ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ, ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰਵਕਥਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਹਿਸਟੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ, ਇਸ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵਰਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਸਾਇੰਟਿਸਟ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਵਹਵੇਲ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਨੈਚਰਲ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ" "natural philosophers" ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾ ...

                                               

ਤੇਲ ਬੀਅਰ ਸ਼ੇਵਾ

ਰੀਜ਼ਨ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੇਲ ਬੀਅਰ ਸ਼ੇਵਾ ਇਬਰਾਹੀਅਨ ਜਾਂ ਟੇਲ ਈਸ-ਸਬਾ ਅਰਬੀ ਦੱਖਣੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਬਾਇਰਸ਼ਬਾ ਦੇ ਬਿਬਲੀਕਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੁੱਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬੇਰਸ਼ਬਾ ਅਤੇ ਟੇਲ ਸ਼ੇਵਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬੇਡੁਆਨ ਕਸਬੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ / ਅਸ ਐਸਬੀ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਤੇਲ ਸ਼ੇਵਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਇਬਰਾਹੀਨ: ਥਲ ਬੇਅਰ ਸ਼ਵੇਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਤੇਲ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

                                               

ਸਮਰਕੰਦ ਖੇਤਰ

ਸਮਰਕੰਦ ਖੇਤਰ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਫ਼ਸ਼ਾਨ ਨਦੀ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ, ਨਵੋਈ ਖੇਤਰ, ਜਿਜ਼ਾਖ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕਸ਼ਕਾਦਾਰਯੋ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 16.400 ਕਿਮੀ² ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਆਬਾਦੀ 2.322.000 ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਪਗ 75% ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਮਰਕੰਦ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 15 ਜਨਵਰੀ 1938 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 14 ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਮਰਕੰਦ ਹੈ। ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਲੁਨਗੁਰ, ਜੁਮਾ, ਇਸ਼ਤਿਖੋਨ, ਕੱਟਾ-ਕੁਰਗਨ, ਉਰਗੁਤ ਅਤੇ ਉਕਤੋਸ਼ ਸਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ। ਸਮਰਕੰਦ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ...

                                               

ਕਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਕਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਹਜ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰਕ ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ; ਮਨੁੱਖੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ; ਜਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੀਡੀਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਮੂਰਤੀ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਫਿਲਮ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਆਰਟਸ ਤੇ ਫ਼ੋਕਸ ਕਰਨਾ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਕਨਾਲੋਜੀਕਲ ਤਰੱਕੀ ਨਾਲ ਵੀਡੀਓ ਆਰਟ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਰਟ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ, ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ, ਟੈਲੀਵੀਯਨ, ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਗੇਮਾਂ ਚੱਲ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਕਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਕਸਰ ਹਰ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਚਿਤ ਮਾਸਟਰਪੀਸਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ...

                                               

ਪਰੰਪਰਾ

ਪਰੰਪਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਵਿਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤਕ ਅਰਥਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀਆਂ ਜਾਂ ਅਵਿਵਹਾਰਕ ਪਰ ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਕਪੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੁਭ-ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ - ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਰੰਪਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਤਰਾਦੇਰੇ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨਾ, ਸੌਂਪਣਾ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦੇਣਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਢ ਅਲਪ-ਕਾਲ ਦੇ ਉਦੇਸ਼, ਚਾਹੇ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿ ...

                                               

ਐਲਫ਼ਰਡ ਲੂਈਸ ਕਰੋਬਰ

ਐਲਫ਼ਰਡ ਲੂਈਸ ਕਰੋਬਰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਵ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1901 ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚ ਫਰੈਜ਼ ਬੌਸ ਤੋਂ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਲੋ ਐੈਥਰੋਪੋਲਜੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਦੇ ਐਥਰੋਪੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਸੀ| ਉਸਨੇ ‘ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਐਥਰੋਪੋਲੋਜੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਭਰਪੁਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋ 1901 ਤੋ 1947 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ | ਕਰੋਬਰ ਨੇ ਇਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਰੌਚਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਯਾਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਬਚਿਆ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਜਿਸ ਉਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਲਾਬੱਧੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਮ ...

                                               

ਅਮਰੀ, ਸਿੰਧ

ਅਮਾਰੀ 3600 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਇਹ ਢੇਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ-ਦਾਦੂ ਰੋਡ ਤੇ ਮੋਹੂੰਜੋਦਰੋਰੋ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ. ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਮੋਹਨ ਜੋਦਾਰੋ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.

                                               

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਮਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਪੈਲੇਸ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਠੀਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਪੱਥਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਪੈਲੇਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਜੀਵਨ ਰਾਮ ਨੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 29 ਨਵੰਬਰ 1977 ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

                                               

ਸਰਾਇ ਅਮਾਨਤ ਖ਼ਾਨ

ਸਰਾਇ ਅਮਾਨਤ ਖ਼ਾਨ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 29 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਤਰਨਤਾਰਨ ਤੋਂ 46 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਅਟਾਰੀ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਤਰਨਤਾਰਨ-ਅਟਾਰੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਜਰਨੈਲੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਜਰਨੈਲੀ ਮਾਰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਰਾਇ ਅਮਾਨਤ ਖ਼ਾਨ ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੀ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਦਾ ਅਦਭੁੱਤ ਨਮੂਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਤੇ ਸੁਲੇਖਕਾਰ ਅਮਾਨਤ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਆਗਰਾ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤਕ ਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤੇ।

                                               

ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਿਸ਼ਟ

ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਿਸ਼ਟ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।