Back

ⓘ ਪੱਛਮੀ ਝੋਊ ਕਾਲ




ਪੱਛਮੀ ਝੋਊ ਕਾਲ
                                     

ⓘ ਪੱਛਮੀ ਝੋਊ ਕਾਲ

ਝੋਊ ਕਾਲ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਦ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਝੋਊ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੂ 周武王, ਝੋਊ ਵੂ ਵਾਂਗ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1046 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਲੜੇ ਗਏ ਮੁਏ ਦੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਸ਼ਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਗ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇੱਤੇਫਾਕ ਵਲੋਂ ਰਾਜਾ ਝੋਊ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਝੋਊ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ਾਂਗ ਫੋਜਾਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਜਲਾਕੇ ਮਾਰ ਪਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਵੂ ਫਿਰ ਚੀਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਝੋਊ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਵ ਰੱਖੀ। ਸਮਰਾਟ ਵੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਆਇਪ੍ਰੀਏ ਅਤੇ ਕਾਬਿਲ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾ -ਬੰਧੁਵਾਂਅਤੇ ਸੇਨਾਪਤੀਯੋਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ - ਮੋਟੇ ਰਾਜ - ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਿੱਤੀ। ਸਮਰਾਟ ਵੂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋ ਗਿਆ।ल बाद हो गया।

                                     

1. ਪੱਛਮੀ ਝੋਊ ਦਾ ਅੰਤ

ਜੋ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਮਰਾਟ ਵੂ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸਨ ਉਹ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਝੋਊ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਲੇਕਿਨ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਉਹ ਸਵਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ ਗਈ। 771 ਈਸਾਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਵਲੋਂ ਆਏ ਕਬੀਲੋਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਮਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਝੋਊ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਵੇਈ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਲੋਂ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਚੀਨ ਦੇ ਗਾਂਸੂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਝੋਊ ਰਾਜ - ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਲੋਕ ਹਟਕੇ ਪੂਰਵ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜੋ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਮਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਾਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵੀ ਝੋਊ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

                                     

2. ਪੱਛਮੀ ਝੋਊ ਕਾਲ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਕਠਿਨਾਇਆਂ

ਚੀਨ ਦੇ ਹੋਰ ਜੁਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕ਼ਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਝੋਊ ਕਾਲ ਦੇ ਰਹਿੰਦ ਖੂਹੰਦ ਅਤੇ ਲਿਖਾਇਯਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲੀ ਹਨ। ਇਸ ਵਲੋਂ ਉਸ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮਾਜ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਇਹ ਠੀਕ ਵਲੋਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਦੀ ਵੇਈ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਝੋਊ ਸਮਰਾਟ ਅਚਾਨਕ ਇਨ੍ਹੇ ਕਮਜੋਰ ਕਿਉਂ ਪੈ ਗਏ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨ ਅਂਦਾਜਾ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਵਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ ਹੋ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਸ਼ਾਹੀ ਖਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਸ਼ਤੀ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੋ, ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਸਭ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ - ਭਰ ਹੀ ਹਨ।