Back

ⓘ ਸਮਾਜ




                                               

ਸੀਰਵੀ ਸਮਾਜ

ਸੀਰਵੀ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਕ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਅੱਜ ਵਲੋਂ ਲਗਭਗ ੮੦੦ ਸਾਲ ਪੁਰਵ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋਕੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮਾਰਵਾੜ ਅਤੇ ਗੌਡਵਾੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਾਲਾਂਤਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਲੋਕ ਮੇਵਾੜ, ਮਾਲਵਾ, ਨਿੰਹਾੜ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੇਲਗਵਾਂ. ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀਰਵੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮੱਧਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਗੋਵਾ, ਕਰਨਾਟਕ, ਆਂਧਰਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤਮਿਲਨਾਡੁ, ਕੇਰਲ, ਦਿੱਲੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਮਨ ਦੀਵ, ਪਾਂਡਚੇਰੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੀਰਵੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਮਾਣ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ। ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸਵ। ਮਾਸਟਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵਸਿੰਹਜੀ ਚੋਇਲ ਭਾਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੋਧਪੁਰ ਵਾਲੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੀਮਿਤ ਸੋਧਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ...

                                               

ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਸਮਾਜ

ਇੱਕ ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਸਮਾਜ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੋਟ ਜਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਬਲਕਿ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਸਬਨ ਸਮਾਜ ਵਾਰ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ, ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਏ ਸੌਦੇ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਲੈਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਮੁਦਰਾ ਜਿਵੇ ਕਿ ਬਿਟਕੋਇਨ ਰਾਹੀਂ ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਈ ਹੈ| ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਲੇਖ," ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਸਮਾਜ” ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਕਦ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬਰਾਬਰ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਟ ...

                                               

ਜਾਤ

ਜਾਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਉਸ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਮਣ, ਤੇਲੀ, ਕੁਰਮੀ, ਧੋਬੀ ਆਦਿ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਵੈਦਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਚਾਰ ਵਰਣ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਜਾਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਭੇਦਭਾਵ ਕਰਨਾ ਜਾਤੀਵਾਦ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।

                                               

ਦਲਿਤ

ਦਲਿਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਛੂਤ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਮਾਮ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਡੰਡੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਲਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 24. 4 ਫ਼ੀਸਦ ਆਬਾਦੀ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਸੰਨ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 16.2 ਫੀਸਦ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ 8.2 ਫੀਸਦ ਹੈ। ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 28.9 ਫੀਸਦ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਮੋਹਰੀ ਹੈ। ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਪ ...

                                               

10 ਅਪ੍ਰੈਲ

1866 – ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਪ੍ਰੇਵੇਂਸ਼ਨ ਆਫ ਕਰੁਏਲਟੀ ਟੂ ਏਨੀਮਲਜ਼ ਦਾ ਗਠਨ। 1919 – ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਜ਼ਲਿਆਵਾਲੇ ਬਾਗ ਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਭੀੜ ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। 1887 – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਲਿੰਕਨ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇਤੀਨਵਾਯਸ ਦੇ ਸਿੰਪ੍ਰਗਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ। 1741 – ਆਸਟਰੀਆ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਹੋਏ ਮੋਲਵਿਤਜ ਦਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾ ਨੇ ਆਸਟਰੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। 1889 – ਰਾਮਚੰਦਰ ਚੈਟਰਜੀ ਬੈਲੂਨ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉਡਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣੇ। 1982 – ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਹੁਉਦੇਸ਼ੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਇਨਸੈਟ-1 ਏ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ। 1872 – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਊ ਓਰਲੇਂਸ ਵਿੱਚ ਪਹ ...

                                               

ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਉ ਅੰਦੋਲਨ

ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਉ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕਬੀਲਾ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਸਮੁਦਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਹਿਮ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉੱਪਰੰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਨੇ ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਉ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਰਮਦਾ ਘਾਟੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਲੀਕੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਾਰ ਦੇ 3000 ਡੈਮ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਉਸਾਰੇ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਮੇਧਾ ਪਾਟਕਰ ਦੀ ਧ ...

ਸਮਾਜ
                                     

ⓘ ਸਮਾਜ

ਸਮਾਜ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮੁਦਾਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਹੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਇਲਾਕੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਮਾਜੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹੱਦ-ਬੰਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

                                     

1. ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ "ਸਮਾਜ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕ ਜੋ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ, ਭਾਈਚਾਰਾ, ਜਥੇਬੰਦੀ, ਸਭਾ, ਮੁਆਸ਼ਰਾ, ਸੁਸਾਇਟੀ

                                     
  • ਸਮ ਜ ਸ ਸਤਰ ਮਨ ਖ ਸਮ ਜ ਕ ਵ ਵਹ ਰ ਅਤ ਇਸ ਦ ਮ ਲ, ਵ ਕ ਸ, ਸ ਗਠਨ ਅਤ ਸ ਸਥ ਵ ਦ ਅਧ ਐਨ ਨ ਕਹ ਦ ਹਨ ਇਹ ਸਮ ਜਕ ਵ ਗ ਆਨ ਦ ਇ ਕ ਸ ਖ ਹ ਜ ਅਨ ਭਵ ਤਫ ਤ ਸ
  • ਸ ਵਲ ਸਮ ਜ ਨ ਵ ਖ ਵ ਖ ਅਰਥ ਵ ਚ ਵਰਤ ਆ ਜ ਦ ਹ ਇਹ ਉਹਨ ਗ ਰ - ਸਰਕ ਰ ਸ ਗਠਨ ਅਤ ਅਦ ਰ ਆ ਦ ਕ ਲ ਜ ੜ ਹ ਦ ਹ ਜ ਹੜ ਨ ਗਰ ਕ ਦ ਇ ਛ ਅਤ ਹ ਤ ਨ ਉਜ ਗਰ
  • ਸਤ ਆਸ ਧਕ ਸਮ ਜ 24 ਸਤ ਬਰ 1873 ਵ ਚ ਜ ਤ ਬ ਫ ਲ ਦ ਆਰ ਸਥ ਪਤ ਇ ਕ ਪ ਥ ਹ ਇਹ ਇ ਕ ਛ ਟ ਜ ਹ ਸਮ ਹ ਦ ਰ ਪ ਵ ਚ ਸ ਰ ਹ ਇਆ ਅਤ ਇਸ ਦ ਉਦ ਸ ਸ ਦਰ ਅਤ ਅਸਪਰਸ ਜ ਤ
  • ਬਹ ਜਨ ਸਮ ਜ ਪ ਰਟ ਇ ਕ ਭ ਰਤ ਕ ਮ ਸ ਆਸ ਪ ਰਟ ਹ ਜ ਸ ਦ ਜਨਮ ਦ ਤ ਸ ਰ ਕ ਸ ਰ ਮ ਹਨ ਉਹਨ ਨ ਪ ਰਟ 1984 ਵ ਚ ਸ ਰ ਕ ਤ ਸ ਇਹ ਪ ਰਟ ਗਰ ਬ ਦ ਪ ਰਟ ਹ ਇਸ
  • ਆਰ ਆ ਸਮ ਜ ਹ ਦ ਧਰਮ ਦ ਇ ਕ ਫ ਰਕ ਜ ਸ ਦ ਬ ਨ ਆਦ ਸਵ ਮ ਦਯ ਨ ਦ ਸਰਸਵਤ ਨ 1875 ਵ ਚ ਰ ਖ ਇਸ ਦ ਪ ਰ ਕ ਰ ਆਮ ਹ ਦ ਆ ਦ ਤਰ ਹ ਬ ਤ ਪ ਰਸਤ ਦ ਕ ਇਲ ਨਹ ਇਸ
  • ਦ ਵ ਸਮ ਜ ਕ ਲਜ ਫ ਰ ਵ ਮ ਨ 1934 ਵ ਚ ਸਥ ਪ ਤ ਹ ਇਆ ਸ ਅਤ ਇਹ ਕ ਲਜ ਭ ਰਤ - ਪ ਕ ਸਤ ਨ ਦ ਸਰਹ ਦ ਤ ਵਸਦ ਸ ਹ ਰ ਫ ਰ ਜ ਪ ਰ ਵ ਖ ਸਥ ਤ ਹ ਨ ਕ NAAC ਵ ਲ ਇਸ ਕ ਲਜ ਨ
  • ਸਮ ਜ ਧ ਦ ਆਰਥ ਕਤ ਸ ਆਸਤ  ਲ ਲ ਹ ਟਰ ਸਪ ਰਟ
  • ਦ ਰ ਸ ਟ ਕ ਣ ਤ ਸਮ ਜਸ ਸਤਰ ਦ ਅਧ ਐਨ ਹ ਮ ਰਕਸਵ ਦ ਨ ਇ ਕ ਸ ਆਸ ਫ ਲਸਫ ਅਤ ਇ ਕ ਸਮ ਜ ਸ ਸ ਤਰ ਦ ਨ ਦ ਰ ਪ ਵ ਚ ਲ ਆ ਕ ਤ ਜ ਸਕਦ ਹ Allan G. Johnson, The Blackwell
  • ਭ ਗ ਲ ਕ, ਸਮ ਜ ਕ ਆਦ ਕ ਰਨ ਕਰਕ ਪ ਡ ਸਮ ਜ ਦ ਕ ਈ ਸਰਵ - ਵ ਆਪਕ ਪਰ ਭ ਸ ਨਹ ਮ ਲਦ ਪਰ ਫ ਰ ਵ ਕ ਝ ਪ ਡ ਸਮ ਜ ਵ ਗ ਆਨ ਆ ਨ ਪ ਡ ਸਮ ਜ ਨ ਪਰ ਭ ਸ ਤ ਕ ਤ ਹ ਪ ਨ
  • ਵਰਗਹ ਣ ਸਮ ਜ ਇ ਕ ਅਜ ਹ ਸਮ ਜ ਹ ਦ ਹ ਜ ਸ ਵ ਚ ਕ ਈ ਵ ਕ ਸ ਸਮ ਜ ਕ ਜਮ ਤ ਵ ਚ ਪ ਦ ਨਹ ਹ ਦ ਸਮ ਜਵ ਦ ਵ ਵਸਥ ਵ ਚ ਜ ਇਦ ਦ ਦ ਮ ਲਕ ਅਤ ਵ ਡ ਸਮ ਜ ਦ ਨ ਅ ਤਰਣ
ਮਾਇਆਵਤੀ
                                               

ਮਾਇਆਵਤੀ

ਮਾਇਆਵਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੇਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 2007 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਪਾਰਟੀ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਬਣੀ।

                                               

ਪਛੇਤੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ

ਤਰਲ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅੱਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਕਸਤ ਗਲੋਬਲ ਸਮਾਜ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਲੱਛਣ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਯੁੱਗ ਦਾ ਤੱਤ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਪੌਲਿਸ਼ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜ਼ਿਗਮੁੰਤ ਬਾਓਮਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

                                               

ਮਹਿਰਾਣਾ ਧੋਰਾ

ਮਹਿਰਾਣਾ ਧੋਰਾ, ਅਬੋਹਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਣਾ ਉਰਫ ਮਹਿਰਾਜਪੁਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲ਼ੇ ਪਾਸੇ ਰੇਤਲੇ ਟਿੱਬੇ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਸਮਾਜ ਦੇ ਲੋਕ ਹਰੇਕ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

                                               

ਸਨੇਹਾ (ਸੰਸਥਾ)

ਸਨੇਹਾ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁਬੰਈ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਲੇ ਗੲੇ ਹਨ। ਸੰਸਥਾ ਲੋਕਾ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਨਵ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਸੰਬਿਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

                                               

ਕੌਸ਼ਲ ਪੰਵਾਰ

ਕੌਸ਼ਲ ਪੰਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਸਿਸਟੇਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਵਾਰ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। 10 ਅਕਤੂਬਰ 1977 ਨੂੰ ਜਨਮੀ ਕੌਸ਼ਲ ਪੰਵਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕੈਥਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜੌਂਦ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੈਲਾ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਹਥੀਂ ਮਿਹਨਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮਰਥਨ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਜਾ ਸਕੀ।

                                               

ਅਬੂ ਤਾਹਿਰ (ਬੈਂਕਰ)

ਅਬੂ ਤਾਹਿਰ ਮੀਆਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੀ। ਮੀਆ ਇੱਕ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ, ਸਪਾਂਸਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਉੱਦਮੀਆਂ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ਓਰੀਅਨ ਲਿਮਟਿਡ, ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਬਸੀਰ ਐਂਡ ਕੋ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਤੌਰ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੋਮਿਲਾ -7 ਲਈ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਓਲੀਵੀਆ ਪੇਗੁਰੋ
                                               

ਓਲੀਵੀਆ ਪੇਗੁਰੋ

ਓਲੀਵੀਆ ਪੇਗੁਰੋ ਇੱਕ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਸਮਕਾਲੀ ਭੂ-ਖੋਰ ਅਤੇ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਅਤੇ ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਲ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਹੋਰ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਇਸਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ, ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

                                               

ਨਾਜ਼ੀਰਾ ਦਾਊਦ

ਨਾਜ਼ੀਰਾ ਦਾਊਦ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਜਨਤਕ ਸਸਿਹਤ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ- "ਜਨਤਕ ਸਰਵਿਸ ਐਵਾਰਡ" ਅਤੇ "ਵੀ ਆਰ ਏਮੋਰੀ 100 ਕਮੀਉਨੀਟੀ ਬਿਲਡਰਜ਼"। 2014 ਵਿੱਚ, ਫੁਲਟਨ ਕਾਉਂਟੀ, ਜਾਰਜੀਆ ਇੱਕ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 1 ਨੂੰ "ਡਾ ਨਾਜ਼ੀਰਾ ਦਾਊਦ ਕਦਰ ਦਿਨ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਏਗਾ।

                                               

ਨਿਰਮਲ ਪੁਆਰ

ਨਿਰਮਲ ਪੁਆਰ ਗੋਲਡਸਿੱਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਅਤੇ ਮੈਥਡ ਲੈਬ ਦੀ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ 2000 ਤੋਂ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਰਿਵਿਊ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਮੂਹਿਕ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਪੁਆਰ ਨੇ 17 ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬੋਰਡੀਯੂ; ਓਰੀਐਂਟਲਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਫੈਸ਼ਨ; ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਇਨ ਰਿਸਰਚੀ, ਲਾਈਵ ਮੈਥਡ ਅਤੇ ਸਾਉਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੁਮੈਇਨ ਦਾ ਡਾਈਸਪੋਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਪੁਆਰ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ; ਅਦਾਰੇ, ਨਸਲ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮੈਥੋਡੋਲੋਜੀ ਬਾਰੇ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

                                               

ਪਰੈਕਸਿਸ

ਪਰੈਕਸਿਸ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤ,ਸਬਕ, ਜਾਂ ਹੁਨਰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ "ਪਰੈਕਸਿਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਭਰਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਲੈਟੋ, ਅਰਸਤੂ, ਸੇਂਟ ਆਗਸਟੀਨ, ਇਮੈਨੂਅਲ ਕਾਂਤ, ਸੋਰੇਨ ਕੀਰਕੇਗਾਰਦ, ਲੁਡਵਿਗ ਵੋਨ ਮੀਸੇਜ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ, ਮਾਰਟਿਨ ਹੈਡੇਗਰ, ਹਾਨਾਹ ਅਰੇਨਟ, ਪਾਉਲੋ ਫਰੇਰੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ।

                                               

ਪ੍ਰੇਮਾ ਨਰੇਂਦਰ ਪੁਰਾਓ

ਪ੍ਰੇਮਾ ਪੁਰਾਓ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਅਤੇ ਅੰਨਾਪੁਰਨਾ ਮਹਿਲਾ ਮੰਡਲ, ਇੱਕ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਜੋ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸੰਸਥਾ, ਦੀ ਬਾਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਆ ਮੁਕਤੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਪੁਰਨਾ ਮਹਿਲਾ ਮੰਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰੇਮਾ ਇੱਕ ਏਆਈਡਬਲਿਊਐਫ਼ਏ ਸਟ੍ਰੀਟ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੁਰਾਓ ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ, 2002 ਵਿੱਚ, ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

                                               

ਨੋਮੀਤਾ ਚਾਂਦੀ

ਨੋਮੀਤਾ ਚਾਂਦੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਸੀ, ਉਜੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਉਸਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਅਸ਼੍ਰਿਆ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਨੋਮੀਤਾ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਮੌਤ 2015 ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੌਰ ਵਿੱਖੇ ਹੋਈ।

ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ
                                               

ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡਿਆ

ਚੁੱਕ ਸਮਿਥ, ਅਮੇਰਿਕਨ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਨਾਮ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਲਈ ਇਹ ਸੁਰੂਆਤੀ ਕਦਮ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਮਿਥ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਕਲਬਲੰਡਾ ਵਿੱਚ ਸਟੇਫਨੋਂ ਕਲਬ ਵਲੋਂ ਛਾਪੇ ਗਏ 139 ਲੇਖਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ। 15 ਨਵੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਸੁਰੂ ਕੀਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਫਤੇ ਦੇ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।